Partner en scheiding: hoe zit het met samenwonen, trouwen en uit elkaar gaan?
Kort samengevat
Pensioenopbouw hangt direct samen met je relatie: wie samenwoont moet zijn partner vaak zelf aanmelden, en bij een scheiding wordt opgebouwd ouderdomspensioen tijdens het huwelijk standaard 50/50 verdeeld. Meld een scheiding binnen 2 jaar bij het pensioenfonds om rechtstreekse uitbetaling te garanderen en voorkom gedoe achteraf.
Wat moet je regelen als je gaat samenwonen of trouwen?
Als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, krijgt je Nederlandse pensioenuitvoerder automatisch via de Basisregistratie Personen (BRP) door wie jouw partner is.
Woon je ongehuwd samen, dan gaat dat niet automatisch. Meld je partner zelf aan bij elk pensioenfonds waar je pensioen opbouwt. Onder de Wet toekomst pensioenen wordt het partnerbegrip beter gelijkgetrokken (onder meer met één vaste definitie voor samenwoners met een gezamenlijke huishouding of notarieel contract), maar aanmelding blijft jouw eigen taak.
Hoe wordt pensioen bij scheiding wettelijk verdeeld?
Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS) gelden voor gehuwden en geregistreerd partners (tenzij je vooraf huwelijkse voorwaarden of achteraf iets anders afspreekt in een scheidingsconvenant) twee vaste regels:
- Ouderdomspensioen (standaard 50/50 verevening): Al het ouderdomspensioen dat jullie tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap via een werkgever hebben opgebouwd, wordt 50/50 verdeeld. Pensioen dat al vóór het huwelijk was opgebouwd blijft van jezelf. Je kunt in het convenant afwijken (bijvoorbeeld ieder houdt zijn eigen pensioen, of conversie: je maakt er definitief twee aparte eigen pensioenen van).
- Bijzonder partnerpensioen: Het partnerpensioen dat al tijdens (en soms vóór) het huwelijk op opbouwbasis is opgebouwd, gaat bij scheiding als bijzonder partnerpensioen naar de ex-partner — tenzij die er uitdrukkelijk afstand van doet. Let op: bij een nieuw partnerpensioen dat volledig op risicobasis is verzekerd zonder opgebouwd kapitaal, is er na scheiding géén opgebouwd bijzonder partnerpensioen om te verdelen.
- Zelf bijgespaarde lijfrente / banksparen (3e pijler): Deze vallen niet onder de WVPS, maar tellen bij huwelijk in gemeenschap van goederen of een verrekenbeding mee als te verdelen vermogen.
- Cruciale termijn van 2 jaar: Stuur binnen 2 jaar na de scheiding het officiële Mededelingsformulier in verband met verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding naar de pensioenuitvoerder(s). Alleen dan keert de uitvoerder straks ieder zijn eigen helft rechtstreeks uit.
Let op: voor ongehuwd samenwonenden geldt de automatische 50/50-verdeling van de WVPS niet, behalve als je dat zelf contractueel hebt afgesproken in een samenlevingscontract. Wel kan er recht zijn op bijzonder partnerpensioen als de partner aangemeld was en er opbouw was.
Veelgestelde vragen
- Moet ik mijn samenwonende partner zelf aanmelden voor het pensioen?
- Ja, meestal wel. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap krijgt de pensioenuitvoerder automatisch bericht via de gemeente. Woon je ongehuwd samen, dan moet je jouw partner zelf aanmelden (vaak met bewijs van een gezamenlijke huishouding of samenlevingscontract).
- Wat gebeurt er als we een scheiding pas na 3 jaar melden bij het pensioenfonds?
- Het recht op het deel van het ouderdomspensioen blijft bestaan, maar na 2 jaar is de pensioenuitvoerder niet meer verplicht om het bedrag rechtstreeks aan de ex-partner uit te betalen. Je moet het geld dan zelf opeisen bij je ex-partner.
Dit kun je nu doen
- Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Meld je partner actief aan bij je pensioenuitvoerder en check of een notarieel samenlevingscontract vereist is.
- Ga je scheiden (huwelijk of geregistreerd partnerschap)? Stuur binnen 2 jaar het officiële Mededelingsformulier naar alle pensioenuitvoerders van beiden.
- Vergeet bij scheiding eventuele eigen lijfrentes en bankspaarrekeningen niet mee te nemen in de verdeling.
Gebruikte primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op: Bekijk wijzigingslog
- Rijksoverheid Verdeling van pensioen bij scheiding (WVPS)Bekijk bron
Standaard 50/50 verevening, afwijken via convenant of conversie en termijn van 2 jaar
- Rijksoverheid Uniform partnerbegrip en partnerpensioen onder de WtpBekijk bron
Partnerpensioen op risicobasis (max 50%) en regels bij samenwonen
- Mijnpensioenoverzicht.nl Gevolgen van scheiding voor pensioen en AOWBekijk bron
Bijzonder partnerpensioen en aanpassing na melding
Verder lezen over dit onderwerp
Nabestaanden en arbeidsongeschiktheid
Hoe partnerpensioen op risicobasis werkt onder het nieuwe pensioenstelsel.
Wat is een pensioengat?
Waarom een scheiding bij een van beiden of beiden een pensioentekort kan veroorzaken.
Banksparen voor je pensioen
Wat er met een zelf opgebouwde bankspaarrekening gebeurt bij overlijden of scheiding.