Lijfrente en banksparen vergeleken: wat zijn de verschillen?
Kort samengevat
In de volksmond worden 'lijfrente' en 'banksparen' vaak tegenover elkaar gezet, maar banksparen is fiscaal gezien zelf een vorm van lijfrente. Het echte verschil zit tussen een bankspaarrekening bij een bank en een lijfrenteverzekering bij een verzekeraar. Vooral bij overlijden, bankgarantie en de vraag of een uitkering levenslang doorloopt, werken beide producten anders.
Waarom lijken lijfrente en banksparen zo op elkaar?
De termen zorgen vaak voor verwarring. Lijfrente is de wettelijke verzamelnaam voor fiscaal gefaciliteerd zelf sparen voor pensioen. Banksparen (een geblokkeerde spaar- of beleggingsrekening bij een bank) valt onder diezelfde wet als een lijfrenteverzekering bij een verzekeraar.
De overeenkomsten zijn daardoor groot:
- Voor beide geldt dezelfde jaarruimte en reserveringsruimte.
- Bij beide trek je de inleg af in box 1 en betaal je geen box 3-belasting.
- Bij beide staat je geld vast tot rond de AOW-leeftijd en betaal je bij uitkering belasting in box 1.
Waar zitten de echte verschillen tussen banksparen en een lijfrenteverzekering?
In de praktijk vergelijk je een bankspaarrekening met een lijfrenteverzekering. De tabel hieronder laat zien waar zij wezenlijk verschillen:
| Kenmerk | Banksparen (bancaire lijfrente) | Lijfrenteverzekering (verzekeraar) |
|---|---|---|
| Vorm & aanbieder | Geblokkeerde spaar- of beleggingsrekening bij bank of beleggingsinstelling. | Levensverzekeringspolis bij een verzekeraar. |
| Zekerheid bij faillissement | Spaargeld valt onder het depositogarantiestelsel tot € 100.000 per persoon per bank. Beleggingen staan in een apart bewaarbedrijf. | Geen depositogarantiestelsel; je bent afhankelijk van de financiële soliditeit van de verzekeraar onder toezicht van DNB. |
| Wat gebeurt er bij overlijden (opbouw)? | Het opgebouwde saldo valt altijd in je nalatenschap voor je erfgenamen (om te zetten in een nabestaandenlijfrente). | Afhankelijk van de polisvoorwaarden. Zonder contraverzekering kan (een deel van) de waarde vervallen aan de verzekeraar. |
| Looptijd van de uitkering | Altijd een vooraf gekozen vaste periode (bijv. 5, 10 of 20 jaar). Als de pot leeg is, stopt de uitkering. | Kan levenslang uitkeren zolang je leeft, maar stopt bij overlijden (tenzij je tegen lagere uitkering een garantieperiode meeverzekert). |
| Overlijden tijdens uitkering | Resterende termijnen gaan naar je erfgenamen als nabestaandenlijfrente. | Uitkering stopt bij overlijden, behalve bij een meeverzekerde vaste termijn of contraverzekering. |
| Kostenstructuur | Vaak transparante beheer-, transactie- of fondskosten; bij sparen meestal geen jaarlijkse kosten (verwerkt in rente). | Kan afsluit-, doorlopende polis- en verzekeringskosten bevatten; vergelijk offertes nauwkeurig. |
Wanneer let je extra op bij kiezen?
Welke vorm beter past, hangt niet alleen af van de hoogste maandelijkse uitkering op papier. Kijk altijd naar deze drie punten:
- Het langlevenrisico: Overleef je de vaste einddatum van een bankspaarrekening, dan daalt vanaf dat moment je maandinkomen terug naar alleen AOW en eventueel werkgeverspensioen.
- Verzekeringskosten en gezondheid: Bij een verzekering betaal je voor het verzekerde risico (zoals levenslang uitkeren of een contraverzekering). Vergelijk daarom offertes van meerdere aanbieders naast elkaar.
- Veranderingen in wetgeving: Zowel voor banksparen als voor verzekeringen geldt dat fiscale regels (zoals belastingtarieven of afkoopregels) in de toekomst kunnen worden aangepast door de politiek.
Veelgestelde vragen
- Is banksparen fiscaal voordeliger dan een lijfrenteverzekering?
- Nee, de fiscale spelregels in box 1 en box 3 zijn gelijk. Voor beide gelden dezelfde jaarruimte, reserveringsruimte en regels voor aftrek en belasting bij uitkering. Het verschil zit in de kosten, het risico en wat er bij overlijden gebeurt.
- Kan ik na banksparen alsnog kiezen voor een levenslange lijfrente?
- Ja. Op het moment dat je bankspaarrekening tot uitkering komt, kun je het opgebouwde kapitaal via je shoprecht overhevelen naar een verzekeraar die wél een levenslange uitkering aanbiedt.
- Betaal je erfbelasting over een lijfrente of bankspaarrekening?
- Over de waarde zelf betaal je in principe geen erfbelasting zoals bij gewoon spaargeld. Wel past de Belastingdienst voor fiscale partners vaak 'pensioenimputatie' toe: de partnervrijstelling voor de erfbelasting wordt dan deels verlaagd met de waarde van de toekomstige uitkering.
Dit kun je nu doen
- Bepaal eerst wat je belangrijker vindt bij overlijden: dat het restant naar je erfgenamen gaat (banksparen) of dat de uitkering levenslang doorloopt zolang jij leeft (verzekering).
- Vraag bij beide vormen vooraf een volledig overzicht van alle doorlopende en eenmalige kosten op.
- Weet dat je in de opbouwfase of op de einddatum vaak nog kunt overstappen via je wettelijke shoprecht.
Gebruikte primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op: Bekijk wijzigingslog
- Belastingdienst Lijfrenteverzekering, banksparen en nabestaandenBekijk bron
Overlijdensregels, erfbelasting-imputatie en uitkeringsduur
- AFM Kosten en vergelijken van lijfrenteproductenBekijk bron
Depositogarantiestelsel, shoprecht en kostentransparantie