Lijfrente voor je pensioen: wat is het en hoe werkt het?
Kort samengevat
Een lijfrente is een fiscaal gefaciliteerde manier om zelf extra inkomen voor later op te bouwen, via sparen, beleggen of een verzekering. Je mag de inleg aftrekken van de belasting binnen je jaarruimte, maar het geld staat vast tot rond je AOW-leeftijd en latere uitkeringen zijn belast. Voor zelfstandigen is dit vaak de basis naast de AOW; voor werknemers een vrijwillige aanvulling.
Wat is een lijfrente in gewone taal?
Een lijfrente is een geblokkeerd pensioenpotje dat je zelf afsluit (de 3e pijler), los van je werkgever. Je legt geld in om daar later — rond of na je AOW-leeftijd — in maandelijkse of jaarlijkse termijnen een extra inkomen uit te krijgen.
Het woord lijfrente komt uit de belastingwet. In de praktijk heb je twee smaken:
- Bancaire lijfrente (banksparen): je spaart of belegt op een geblokkeerde rekening bij een bank of beleggingsinstelling.
- Lijfrenteverzekering: je sluit een verzekeringspolis af bij een verzekeraar.
Hoe werken de twee fases van een lijfrente?
Een lijfrente bestaat altijd uit twee gescheiden fases. Belangrijk is dat je aan het einde van de opbouwfase niet verplicht bent bij dezelfde aanbieder te blijven.
- De opbouwfase: Je stort één keer of vaker geld op je lijfrenterekening of -polis. Binnen je fiscale jaarruimte (het bedrag dat je per jaar met belastingaftrek mag inleggen) trek je die storting af in box 1 van je belastingaangifte. Over het saldo betaal je geen vermogensbelasting in box 3. Inleggen mag tegenwoordig tot 5 jaar na het bereiken van je AOW-leeftijd.
- De uitkeringsfase: Zodra je het kapitaal wilt gebruiken, koop je met het opgebouwde bedrag een uitkering aan die in vaste termijnen uitbetaalt. Door het wettelijke shoprecht (het recht om je opgebouwde kapitaal kosteloos of zonder fiscale boete over te hevelen naar een andere bank of verzekeraar voor een betere uitkering) kun je bij pensionering aanbieders vergelijken. De bank of verzekeraar houdt op elke uitkering inkomstenbelasting in (box 1).
Wat zijn de voordelen, kosten en risico's?
Zelf sparen of beleggen via een lijfrente heeft duidelijke pluspunten én serieuze nadelen die je vooraf moet afwegen:
- Belastingvoordeel nu, belasting betalen later: Je betaalt vaak minder belasting als je na je AOW-leeftijd in een lager belastingtarief valt (omdat je geen AOW-premie meer betaalt). Maar let op: fiscale regels kunnen in de toekomst wijzigen.
- Geld zit vast: Je kunt niet tussentijds geld opnemen voor een verbouwing of tegenvaller. Afkopen kost inkomstenbelasting in box 1 én in de regel maximaal 20% revisierente (een wettelijke boeterente van de Belastingdienst). Alleen voor kleine lijfrentes onder € 5.513 (2026) geldt een uitzondering.
- Kosten drukken je uitkomst: Banken, beleggers en verzekeraars rekenen jaarlijkse beheerkosten, fondskosten, administratiekosten of advies-/afsluitkosten. Volgens de AFM tikt zelfs een klein kostenverschil over tientallen jaren fors aan.
- Sparen vs. beleggen: Kies je voor sparen, dan geeft inflatie het risico dat je geld minder waard wordt als de rente lager is dan de prijsstijgingen. Kies je voor beleggen, dan kan de waarde bij een beursdaling lager zijn precies op het moment dat je uitkering ingaat.
Wat gebeurt er als je voor een tijdelijke of levenslange uitkering kiest?
Bij de uitkering heb je een belangrijke keuze die samenhangt met hoe lang je leeft:
- Tijdelijke oudedagslijfrente: De uitkering moet volgens de Belastingdienst minimaal 5 jaar duren (en mag niet hoger zijn dan een wettelijk jaarmaximum). Na die afgesproken periode is de pot leeg en stopt de uitkering.
- Levenslange lijfrente: Een verzekeraar keert uit zolang je leeft, hoe oud je ook wordt. Overlijd je kort na de startdatum, dan stopt de uitkering meestal (tenzij je een contraverzekering hebt afgesloten).
Veelgestelde vragen
- Is een lijfrente altijd een verzekering?
- Nee. 'Lijfrente' is de fiscale overkoepelende term uit de wet. Je kunt een lijfrente opbouwen via een bankspaarrekening (sparen of beleggen bij een bank/beleggingsinstelling) óf via een lijfrenteverzekering bij een verzekeraar.
- Mag ik zelf weten wanneer mijn lijfrente-uitkering ingaat?
- Binnen grenzen wel. Volgens de Belastingdienst moet een uitkering uiterlijk ingaan in het vijfde jaar na het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt. Je kunt ook eerder starten, mits de uitkering voldoet aan de fiscale minimumlooptijd.
- Wat gebeurt er als ik mijn lijfrente voortijdig opneem?
- Dan ziet de Belastingdienst dit als afkoop. Je betaalt over het opgebouwde bedrag inkomstenbelasting in box 1 plus doorgaans maximaal 20% revisierente (boete), behalve bij kleine lijfrentes onder de wettelijke afkoopgrens.
Dit kun je nu doen
- Bereken eerst of je jaarruimte hebt via het officiële Hulpmiddel Lijfrentepremie op Belastingdienst.nl.
- Bepaal of je dat geld echt kunt missen tot rond je AOW-leeftijd; tussentijds opnemen kost veel belasting en meestal revisierente.
- Vergelijk meerdere aanbieders op jaarlijkse kosten (beheer, transactie, afsluit) en niet alleen op het voorbeeldrendement.
Gebruikte primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op: Bekijk wijzigingslog
- Belastingdienst Lijfrente opbouwen, uitkeren en fiscale regelsBekijk bron
Box 1 aftrek en belasting, uiterste ingangsdatum en minimumlooptijd tijdelijke lijfrente
- Belastingdienst Revisierente en afkoop lijfrenteBekijk bron
Maximaal 20% revisierente en box 1 bij vroegtijdige afkoop
- AFM Consumenteninformatie lijfrente en shoprechtBekijk bron
Complexe producten, kostentransparantie en wettelijk shoprecht
Verder lezen over dit onderwerp
Banksparen voor je pensioen
Hoe banksparen als populaire vorm van lijfrente werkt bij sparen en beleggen.
Lijfrente en banksparen vergeleken
De verschillen tussen een bankspaarrekening en een lijfrenteverzekering op een rij.
Fiscale regels: jaarruimte en reserveringsruimte
Exacte grenzen en rekenregels van de Belastingdienst voor 2026.