Hoe werkt pensioen in Nederland? AOW, via werk en zelf bijsparen
Kort samengevat
Je inkomen na je pensioen bestaat in Nederland uit drie onderdelen: de AOW van de overheid, pensioen dat je opbouwt via je werkgever en geld dat je zelf bijspaart. Niet iedereen bouwt alle drie op, en alleen bij het derde onderdeel bepaal je echt zelf hoe en waar je spaart. Op deze pagina lees je hoe de drie bouwstenen samenwerken.
Hoe is het Nederlandse pensioen opgebouwd?
Als mensen in Nederland over "hun pensioen" praten, bedoelen ze eigenlijk een stapel van drie verschillende geldpotten. Elke pot heeft zijn eigen regels, zijn eigen uitvoerder en een andere mate van invloed voor jou.
- Bouwsteen 1 — De AOW (van de overheid): Dit is het basispensioen van de overheid, uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
- Bouwsteen 2 — Pensioen via je werk (2e pijler): Dit bouw je op via een werkgever bij een pensioenfonds, verzekeraar of premiepensioeninstelling (PPI).
- Bouwsteen 3 — Zelf bijsparen (3e pijler): Dit regel je zelf bij een bank, beleggingsinstelling of verzekeraar via een lijfrente of bankspaarrekening.
Wat is de AOW precies en hoeveel bouw je op?
De AOW (Algemene Ouderdomswet) is het basisinkomen dat de overheid betaalt vanaf jouw AOW-leeftijd. In 2026 en 2027 is de AOW-leeftijd 67 jaar; in 2028 tot en met 2030 is die 67 jaar en 3 maanden.
Je bouwt AOW op door in Nederland te wonen of te werken. Volgens de SVB bouw je in de 50 jaar vóór jouw AOW-leeftijd elk jaar 2% AOW op. Woonde je in die hele periode van 50 jaar in Nederland, dan krijg je 100% van het basisbedrag. Woonde of werkte je bijvoorbeeld 4 jaar buiten Nederland zonder vrijwillige verzekering, dan gaat er 4 × 2% = 8% van je AOW af. De maandelijkse hoogte hangt daarna af van of je alleenstaand bent of samenwoont/getrouwd bent.
Wat is pensioen via je werk (2e pijler)?
Werk je in loondienst bij een werkgever met een pensioenregeling, dan sparen jij en je werkgever elke maand een bedrag voor later. De Wet toekomst pensioenen (Wtp) — de wet die sinds 1 juli 2023 geldt en uiterlijk 1 januari 2028 voor alle regelingen is ingevoerd — verandert de regels hiervoor.
Let op de naam: in het nieuwe stelsel krijg je een persoonlijk pensioenkapitaal. Dat betekent dat je eigen potje apart wordt bijgehouden. Maar je kiest meestal niet zelf welke bank het beheert of in welke aandelen het zit. De werkgever, vakbonden en het pensioenfonds maken de regels voor de hele groep samen.
Wanneer bouw je zelf bij via de 3e pijler?
Zelf bijsparen doe je via een lijfrente (een fiscaal geblokkeerd spaar-, beleggings- of verzekeringsproduct voor inkomen later) of banksparen (een geblokkeerde spaar- of beleggingsrekening bij een bank). Hier kies je wél zelf de aanbieder, hoeveel je inlegt en hoeveel risico je neemt.
Voor werknemers is zelf bijsparen altijd een keuze, geen plicht. Voor zelfstandigen (zzp'ers) die geen pensioen via een baas opbouwen, is deze derde bouwsteen naast een vrije buffer vaak juist de hoofdroute.
Hoe ziet die combinatie eruit voor twee verschillende mensen?
Veelgestelde vragen
- Krijgt iedereen in Nederland automatisch volledige AOW?
- Nee, alleen als je in de 50 jaar vóór jouw AOW-leeftijd onafgebroken in Nederland hebt gewoond of gewerkt. Voor elk jaar dat je niet verzekerd was, bouw je 2% minder AOW op.
- Heeft elke werknemer automatisch pensioen via de werkgever?
- Nee. In Nederland is er geen algemene pensioenplicht voor alle werkgevers. Ongeveer 80% van de werkgevers valt onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds of biedt zelf een regeling aan, maar er zijn werkgevers zonder pensioenregeling.
- Wat is het verschil tussen zelf bijsparen en een gewone spaarrekening?
- Bij zelf bijsparen via lijfrente of banksparen zet je geld fiscaal vast tot rond je AOW-leeftijd in ruil voor belastingaftrek vooraf. Op een gewone spaarrekening kun je altijd bij je geld, maar heb je geen belastingaftrek.
Dit kun je nu doen
- Bekijk op Mijnpensioenoverzicht.nl wat er voor jouw AOW en werkgeverspensioen nu al staat genoteerd.
- Controleer of je jaren in het buitenland hebt gewoond (want dat kan 2% AOW per jaar kosten).
- Werk je als zzp'er of bij een werkgever zonder pensioenregeling? Bekijk dan of zelf bijsparen of een vrije buffer bij jouw situatie past.
Gebruikte primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op: Bekijk wijzigingslog
- Sociale Verzekeringsbank (SVB) Hoe bouwt u AOW op?Bekijk bron
2% opbouw per verzekerd jaar in de 50 jaar voor AOW-leeftijd
- Rijksoverheid AOW-leeftijd en Wet toekomst pensioenenBekijk bron
AOW-leeftijden 2026–2030 en pensioen via werkgevers (Wtp)
- Belastingdienst Lijfrente en jaarruimteBekijk bron
Fiscaal zelf bijsparen in de 3e pijler
- Mijnpensioenoverzicht.nl Overzicht van AOW en werkgeverspensioenBekijk bron
Persoonlijke stand bekijken met DigiD
Verder lezen over dit onderwerp
Pensioen in 5 minuten uitgelegd
De kortste route als je alleen de hoofdlijnen en belangrijkste keuzes wilt snappen.
Wat heb ik al opgebouwd?
Stappenplan om je persoonlijke bedragen op te zoeken op Mijnpensioenoverzicht.nl en je UPO.
Hoeveel regie heb ik? (A versus B)
De volledige vergelijking tussen pensioen via je werk en zelf bijsparen.