Het nieuwe pensioenstelsel (Wtp) in gewone taal
Kort samengevat
Door de Wet toekomst pensioenen (Wtp) verdwijnt de oude belofte van een vast pensioenbedrag bij je werkgever. In plaats daarvan bouwt iedere werknemer een persoonlijk pensioenkapitaal op dat wordt belegd, al bepaalt het fonds meestal hoe. Zo werkt het nieuwe stelsel stap voor stap, inclusief de argumenten van voor- en tegenstanders.
Waarom verandert het pensioenstelsel in Nederland?
In het oude stelsel beloofden pensioenfondsen vaak een vast pensioenbedrag gebaseerd op je gemiddelde loon (middelloonregeling: een regeling waarin je elk werkjaar een vast stukje beloofde uitkering opbouwt). In de praktijk bleek die belofte kwetsbaar. Door lage rentes en stijgende levensverwachting konden fondsen de pensioenen jarenlang niet laten meegroeien met de prijzen (indexeren).
Daarom is op 1 juli 2023 de Wet toekomst pensioenen (Wtp) ingegaan. Uiterlijk op 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen in Nederland zijn overgestapt.
Wat verandert er aan jouw opbouw via je werk?
In het nieuwe stelsel verdwijnt de belofte van een vast eindbedrag voor nieuwe opbouw. Elke regeling wordt een premieregeling (een pensioenafspraak waarbij de inleg vaststaat en de uitkomst afhangt van het beleggingsresultaat).
De drie grootste veranderingen op een rij:
- Eigen potje op papier, samen belegd: Je krijgt een persoonlijk pensioenkapitaal. Dat betekent dat je precies ziet hoeveel geld er voor jou is ingelegd en hoeveel rendement daarbij is gekomen. Maar in een solidaire regeling blijft het fonds het geld voor iedereen samen beleggen; je kiest dus niet zelf je aandelen of bank.
- Pensioen beweegt sneller mee: Gaat het goed op de beurs, dan kan jouw pensioen eerder omhoog. Gaat het economisch slecht, dan kan de verwachte uitkering ook dalen. Pensioenfondsen gebruiken wel beschermingsregels (lifecycle-beleggen: automatisch veiliger beleggen als je ouder wordt) en eventueel een gezamenlijke buffer om harde schokken te dempen.
- Einde aan de doorsneesystematiek: De doorsneesystematiek (de oude regel waarbij jong en oud dezelfde premie betaalden voor dezelfde pensioenopbouw, waardoor jongeren meebetaalden voor ouderen) stopt. Voortaan levert iedere ingelegde euro voor jongeren langer beleggingsrendement op.
Wat gebeurt er met je oude opgebouwde pensioen ("invaren")?
Veel mensen vragen zich af wat er gebeurt met het pensioen dat zij vóór de overstap hebben opgebouwd. Invaren (het meenemen en omzetten van al opgebouwde pensioenrechten naar het nieuwe stelsel) is het wettelijke uitgangspunt voor pensioenfondsen, tenzij dat onevenredig nadelig uitpakt.
Bij verzekeraars en premiepensioeninstellingen (PPI's) blijven oude aanspraken vaker premievrij staan, terwijl nieuwe inleg in de nieuwe regeling komt. Werkgevers en werknemersvertegenwoordigers leggen die keuze vast in een transitieplan (het officiële overstapdocument tussen werkgever en werknemersvertegenwoordiging).
Hoe kijken voor- en tegenstanders naar de Wtp?
Omdat pensioen over veel geld en lange periodes gaat, verschillen experts, vakbonden en politieke partijen van mening over de hervorming:
- Argumenten van voorstanders: Het systeem sluit beter aan bij een arbeidsmarkt waarin mensen vaker van baan wisselen of een tijd als zelfstandige werken. Jongeren subsidiëren ouderen niet langer via de doorsneesystematiek, en goede beleggingsjaren hoeven niet meer achter te blijven door strenge rekenregels rond vaste beloftes.
- Argumenten van tegenstanders: De onzekerheid schuift meer naar de deelnemer, omdat een uitkering niet meer nominaal gegarandeerd is. Critici maken zich zorgen over koopkrachtverlies bij beurscrises voor ouderen en vinden dat deelnemers bij het "invaren" te weinig individuele inspraak hebben gehad.
Verandert het partnerpensioen ook?
Ja. In het nieuwe stelsel wordt het partnerpensioen (het pensioen dat je partner krijgt als jij overlijdt) vóór de pensioendatum uniform op risicobasis geregeld (verzekerd zolang je in dienst bent, zonder eigen spaarpot). De wet stelt de grens op maximaal 50% van het jaarsalaris. Let op: als je uit dienst gaat en geen nieuwe baan met pensioen hebt, stopt deze risicodekking na een uitloopperiode.
Veelgestelde vragen
- Verdwijnt mijn al opgebouwde pensioen in het nieuwe stelsel?
- Nee. Jouw al opgebouwde pensioen blijft bestaan. In de meeste regelingen wordt dit bestaande pensioen omgezet naar een eigen kapitaal in de nieuwe regeling ('invaren'), al besluiten werkgevers en vakbonden soms om oude rechten apart te laten staan.
- Wat is de doorsneesystematiek precies?
- De doorsneesystematiek was de oude rekenregel waarbij iedereen hetzelfde percentage premie betaalde voor evenveel pensioenopbouw per werkjaar, terwijl jongere premies langer kunnen renderen dan oudere premies.
- Krijgt iedereen compensatie voor het afschaffen van die oude rekenregel?
- Niet automatisch iedereen. Werkgevers en vakbonden of ondernemingsraden spreken in een transitieplan af of en hoe groepen die erop achteruitgaan — vaak werknemers van ongeveer 40 tot 55 jaar — worden gecompenseerd.
Dit kun je nu doen
- Check via je werkgever of pensioenfonds op welke datum jouw regeling overgaat naar het nieuwe stelsel.
- Lees de 'was/wordt'-vergelijking die jouw pensioenuitvoerder voor de overstap moet sturen.
- Controleer op Mijnpensioenoverzicht.nl hoe hoog je huidige opbouw is en of je eerder van baan wisselde.
Gebruikte primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op: Bekijk wijzigingslog
- Rijksoverheid Toekomst pensioenstelsel en transitieplanBekijk bron
Inwerkingtreding 1 juli 2023, uiterlijke overstap 1 januari 2028 en afschaffing doorsneesystematiek
- Werken aan ons pensioen Solidaire en flexibele premieregelingBekijk bron
Werking van de nieuwe contracten, lifecycle-beleggen en solidariteitsreserve
- AFM Toezicht op heldere transitiecommunicatieBekijk bron
Informatieplicht aan deelnemers over de overstap
Verder lezen over dit onderwerp
Hoeveel regie heb ik? (A versus B)
Waarom 'persoonlijk pensioenkapitaal' niet betekent dat je zelf de knoppen bedient.
Tijdlijn en transitie naar 2028
Alle belangrijke wettelijke data van 2023 tot en met 2029 overzichtelijk op een rij.
Is bijsparen iets voor mij?
Ontdek wanneer zelf bijsparen logisch is en welke alternatieven je hebt.